Όσα πρέπει να γνωρίζεις -χωρίς μύθους- για την κατάψυξη ωαρίων

Όταν είπα για πρώτη φορά στη μητέρα μου ότι σκόπευα να καταψύξω τα ωάριά μου, λέει με αφοπλιστική ειλικρίνεια η δημοσιογράφος και συγγραφέας, Zing Tsjeng, στον Guardian, εκείνη με ρώτησε: «Δηλαδή τα εγγόνια μου θα αποθηκευτούν δίπλα σε μερικά Häagen-Dazs;» (Πολύ αστείο, μαμά.) «Είμαι μία από τις όλο και περισσότερες γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχουν επιλέξει να παγώσουν τα ωάριά τους προκειμένου να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους, αν και αυτό έχει σαφείς περιορισμούς».

Σύμφωνα με την Αρχή Ανθρώπινης Γονιμοποίησης και Εμβρυολογίας (HFEA), τη ρυθμιστική αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου για τον κλάδο της γονιμότητας, μεταξύ 2019 και 2023 σημειώθηκε αύξηση 170% στον αριθμό των κύκλων κατάψυξης ωαρίων. Η τεχνολογία αυτή υπάρχει από τη δεκαετία του '80, αλλά έγινε πιο προσιτή τη δεκαετία του 2000 με την υαλοποίηση, μια τεχνική ταχείας κατάψυξης. Τώρα, διασημότητες όπως η Florence Pugh και η Michaela Coel συζητούν ανοιχτά τις εμπειρίες τους από αυτή τη διαδικασία, ενώ εταιρείες όπως η Meta, η Spotify και η Goldman Sachs επιδοτούν τη διαδικασία για τους υπαλλήλους τους.

Παρά την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση, η κρυοσυντήρηση ωοκυττάρων – όπως είναι γνωστή ιατρικά – μπορεί να φαίνεται μια απίστευτα περίπλοκη και τρομακτική διαδικασία. Τουλάχιστον έτσι ήταν για μένα.

Αμέσως μετά, μπορείτε να δείτε τα πράγματα που θα ήθελα να ξέρω για την κατάψυξη ωαρίων πριν ξεκινήσω τη διαδικασία:

Σκεφτείτε την κατάψυξη ωαρίων ως το πρώτο μισό της εξωσωματικής γονιμοποίησης

Λίγο αφελώς, δεν σκέφτηκα την κατάψυξη των ωαρίων μου ως ένα βήμα προς την τελική εξωσωματική γονιμοποίηση. Όπως και σε έναν κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης, οι ωοθήκες διεγείρονται ορμονικά για να παράγουν υπερβολική ποσότητα ωοθυλακίων, τα οποία περιέχουν το καθένα ένα ωάριο. Μόλις ωριμάσουν αυτά τα ωοθυλάκια, τα ωάρια που προκύπτουν συλλέγονται υπό νάρκωση και καταψύχονται.

Όταν είστε έτοιμη να τα χρησιμοποιήσετε, θερμαίνονται και αναμιγνύονται με σπέρμα πριν μεταφερθούν στη μήτρα σας, όπως και στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Αν σκέφτεστε να καταψύξετε τα ωάριά σας, πρέπει να γνωρίζετε ότι θα υποβληθείτε σε εξωσωματική γονιμοποίηση αν δεν μπορείτε να μείνετε έγκυος με φυσικό τρόπο.

Ένα καταψυγμένο ωάριο δεν εγγυάται ένα παιδί

«Πρέπει να είστε προετοιμασμένη για το ενδεχόμενο να μην είναι επιτυχής η διαδικασία», λέει η καθηγήτρια Melanie Davies, ανώτερη συμβουλευτική γυναικολόγος στη μονάδα αναπαραγωγικής ιατρικής του University College London Hospitals. Ορισμένα ωάρια μπορεί να μην επιβιώσουν από την κατάψυξη, πόσο μάλλον από την απόψυξη, τη γονιμοποίηση ή τη μεταφορά εμβρύου στη μήτρα.

Ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσετε την κατάψυξη ωαρίων είναι ως προσθήκη στο αναπαραγωγικό σας οπλοστάσιο, συμβουλεύει η Δρ Zeynep Gurtin, λέκτορας στο Ινστιτούτο για την Υγεία των Γυναικών στο University College London (UCL): «Σας δίνει μια άλλη επιλογή να προσπαθήσετε να γίνετε γονείς χρησιμοποιώντας το δικό σας γενετικό υλικό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν εγγυάται ότι αυτό θα συμβεί».

Κάντε την έρευνά σας για να βρείτε την καλύτερη κλινική

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Seen, ιστοτόπου συμβουλών γονιμότητας, Kayleigh Hartigan, συνιστά να σκεφτείτε τι είναι πιο σημαντικό για εσάς: προτιμάτε μια μεγαλύτερη κλινική που δέχεται πολλούς πελάτες, αλλά μπορεί να σας φανεί λίγο απρόσωπη ή μια μικρότερη κλινική με πιο προσωπική προσέγγιση; «Καλέστε την κλινική για να διαπιστώσετε αν είναι οι κατάλληλοι άνθρωποι για εσάς και αν σας αρέσουν».

Είναι δύσκολο να βρείτε τα ποσοστά επιτυχίας της κατάψυξης ωαρίων, επειδή η διαδικασία είναι σχετικά νέα. Προσέξτε τις κλινικές που ασχολούνται με «υπερβολικές πωλήσεις, μιλώντας για πράγματα όπως εγγυήσεις και μηνύματα του τύπου «θα το μετανιώσετε αν δεν το κάνετε» – για μένα, αυτό είναι ένα τεράστιο προειδοποιητικό σημάδι», λέει η Gurtin.

Προγραμματίστε περισσότερο χρόνο από ό,τι νομίζετε

Η διαδικασία κατάψυξης των ωαρίων μου διήρκεσε τελικά δύο μήνες, καθώς ο αρχικός μου κύκλος έπρεπε να εγκαταλειφθεί επειδή δεν ανταποκρινόμουν στη διέγερση των ωοθηκών. Αναμένετε να αφιερώσετε περίπου δύο εβδομάδες για έναν κύκλο. Θα κάνετε ενέσεις ορμονών μία ή δύο φορές την ημέρα για περίπου οκτώ έως έντεκα ημέρες.

Συνήθως, αυτό ξεκινά την πρώτη ή τη δεύτερη ημέρα της περιόδου σας, πράγμα που σημαίνει ότι η ημερομηνία έναρξης εξαρτάται σε κάποιο βαθμό από τον εμμηνορροϊκό σας κύκλο – αυτό είναι σημαντικό να το λάβετε υπόψη αν σχεδιάζετε τους κύκλους κατάψυξης ωαρίων σας σε συνάρτηση με την εργασία ή τα ταξίδια σας στο εξωτερικό.

Θα πρέπει να συνδυάσετε τις εξετάσεις με την εργασία σας

Για να παρακολουθείτε την ανάπτυξη των ωοθυλακίων, θα κλείσετε ραντεβού για τακτικές εξετάσεις, κατά τις οποίες θα εισάγεται ένας καθετήρας υπερήχων στον κόλπο σας. Τελικά, έχασα μέρες από τη δουλειά για να πάω στα ραντεβού μου, αν και πολλές κλινικές προσφέρουν ραντεβού εκτός των κανονικών ωρών εργασίας.

Γι' αυτό είναι σημαντικό να βρείτε μια κλινική κοντά στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας σας: «Δεν θέλετε να ταξιδεύετε για μια ώρα», λέει η Matilda Hay, μια κινηματογραφίστρια που κατέγραψε τη διαδικασία κατάψυξης ωαρίων πριν υποβληθεί η ίδια σε αυτή. Τόσο η Hay όσο και εγώ καταλήξαμε να επισκεφθούμε τις κλινικές μας περίπου τέσσερις φορές σε 11 ημέρες. Τουλάχιστον, θα πρέπει επίσης να πάρετε μια μέρα άδεια για να αναρρώσετε από την αναισθησία κατά τη διάρκεια της επέμβασης λήψης ωαρίων.

Οι ενέσεις είναι ανώδυνες

Οι περισσότερες γυναίκες, όπως κι εγώ, εκπλήσσονται από το πόσο γρήγορα συνηθίζεις να κάνεις τις ενέσεις μόνη σου. «Οι περισσότερες ενέσεις γονιμότητας είναι υποδόριες – γίνονται στο λίπος κάτω από το δέρμα - και οι βελόνες είναι κοντές», λέει ο Wael Saab, σύμβουλος γονιμότητας και διευθυντής στο Κέντρο Αναπαραγωγικής και Γενετικής Υγείας στο Λονδίνο. Κάνετε την ένεση στον κάτω κοιλιακό τοίχο – δεν είναι ευχάριστο, αλλά είναι λιγότερο επώδυνο από τις ενδομυϊκές ενέσεις, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται για τους εμβολιασμούς.

Μην πανικοβληθείτε αν αργήσετε να κάνετε την ένεση

Οι ενέσεις πρέπει να χορηγούνται την ίδια ώρα κάθε μέρα, αλλά αν αργήσετε μία ή δύο ώρες «δεν θα πρέπει να έχει μεγάλη διαφορά», λέει ο Saab. Ωστόσο, αν χάσετε εντελώς μία ένεση, αυτό μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τον κύκλο.

Η συμβουλή του είναι να επικοινωνήσετε αμέσως με την κλινική σας αν συμβεί κάτι τέτοιο. Μπορείτε επίσης να πάρετε τα φάρμακά σας μαζί σας. «Κάποια από το πρόγραμμά μου ήθελε να πάει για πεζοπορία και έβαλε τα φάρμακά της σε ένα θερμός με παγοκύστη», λέει η Hay.

Η ηλικία παίζει μεγαλύτερο ρόλο από ό,τι νομίζετε

Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, δεν υπάρχουν «επαρκή δεδομένα» σχετικά με την ιδανική ηλικία για την κατάψυξη ωαρίων. Ωστόσο, αναφέρει ότι τα ποσοστά ζωντανών γεννήσεων είναι υψηλότερα μεταξύ των νεότερων γυναικών. «Δεν είναι ότι η γονιμότητά σας πέφτει κατακόρυφα όταν φτάσετε τα 35», λέει η Gurtin.

«Πολλές γυναίκες συλλαμβάνουν φυσιολογικά στα τέλη της τρίτης δεκαετίας και στα 40 τους, αλλά γνωρίζουμε ότι η κατάψυξη ωαρίων είναι πιθανότερο να έχει μεγαλύτερη επιτυχία αν τα ωάρια είναι καλύτερης ποιότητας και αυτή η ποιότητα σχετίζεται κυρίως με την ηλικία».

Ίσως χρειαστεί περισσότερο από ένας κύκλος

Ήμουν υπερβολικά αισιόδοξη ότι θα χρειαζόμουν μόνο έναν κύκλο κατάψυξης ωαρίων – ήμουν 36 ετών και πήρα μόνο έξι ωάρια, πράγμα που σημαίνει ότι οι πιθανότητές μου να συλλάβω είναι σχετικά χαμηλές. Οι έρευνες διαφέρουν, αλλά μια μελέτη εκτιμά ότι οι γυναίκες ηλικίας 35 έως 37 ετών θα χρειαστεί να καταψύξουν 15 ωάρια για να έχουν 70% πιθανότητα να γεννήσουν ένα ζωντανό μωρό.

Μια άλλη μελέτη εκτιμά ότι μια 37χρονη θα χρειαστεί 20 κατεψυγμένα ωάρια για να έχει 75% πιθανότητες. Αλλά αυτό δεν είναι απλώς ένα «παιχνίδι αριθμών», σύμφωνα με την Joyce Harper, καθηγήτρια αναπαραγωγικής επιστήμης στο UCL. «Η γυναικεία γονιμότητα έχει να κάνει με την ποσότητα και την ποιότητα των ωαρίων σας και με τη μήτρα σας», λέει. «Μπορείτε να έχετε όλα τα ωάρια που θέλετε και να μη μείνετε έγκυος».

Δεν χρειάζεται να τρελαίνεστε με τα συμπληρώματα

Όλοι οι ιατρικοί εμπειρογνώμονες τόνισαν ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής – μια ισορροπημένη διατροφή και αρκετός ύπνος και άσκηση – είναι πιο σημαντικός από τα ακριβά συμπληρώματα. «Το κύριο πράγμα είναι να αποφύγετε να δηλητηριάζετε τον εαυτό σας με τσιγάρα και ψυχαγωγικά ναρκωτικά», μαζί με το αλκοόλ και το ηλεκτρονικό τσιγάρο, λέει η Davies. Αν θέλετε να επενδύσετε σε συμπληρώματα, ο Saab προτείνει βιταμίνη D, φολικό οξύ και συνένζυμο Q10.

«Συμβουλεύω τις ασθενείς μου να αρχίσουν να τα παίρνουν μόλις τις δω και να συνεχίσουν καθ' όλη τη διάρκεια της θεραπείας». Θα πρέπει επίσης να σταματήσετε να παίρνετε το χάπι πριν από τον κύκλο κατάψυξης των ωαρίων σας. «Θα έχετε καλύτερη ανταπόκριση [και θα πάρετε περισσότερα ωάρια] αν δεν παίρνετε ορμονικά αντισυλληπτικά», λέει η Davies. Το ίδιο ισχύει και για όσες παίρνουν τεστοστερόνη ως μέρος της ορμονικής θεραπείας επιβεβαίωσης φύλου.

Προσέξτε τα επιπλέον έξοδα και τα φάρμακα

Σύμφωνα με την HFEA, η κατάψυξη και η απόψυξη ωαρίων κοστίζει μεταξύ 7.000 και 8.000 λιρών. Ωστόσο, είναι εύκολο να ξοδέψετε περισσότερα – η Luzia Bruckamp, μια διδακτορική φοιτήτρια από την Οξφόρδη που έγραψε στο blog της για την εμπειρία της με την κατάψυξη ωαρίων, κατέληξε να πληρώσει 6.700 λίρες για τον πρώτο της κύκλο. Αρχικά της είχαν δώσει μια πολύ χαμηλότερη τιμή στο τηλέφωνο και συμβουλεύει να ζητάτε τις τελικές τιμές για όλα μέσω email.

Πολλές κλινικές θα σας δώσουν μια αρχική τιμή που μπορεί να μην περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος ή σάρωση. Θα σας δοθεί επίσης ένα ευρύ φάσμα τιμών για τα φάρμακα – κάπου μεταξύ 500 και 1.500 λιρών. Αυτό συμβαίνει επειδή αυτά ποικίλλουν ανάλογα με το άτομο, οπότε είναι καλύτερο να δημιουργήσετε ένα απόθεμα στον προϋπολογισμό σας.

Δεν θα μπορείτε να γυμναστείτε εντατικά

Ως λάτρης του γυμναστηρίου, ήμουν απογοητευμένη που έπρεπε να σταματήσω την άρση βαρών κατά τη διάρκεια του κύκλου κατάψυξης των ωαρίων μου. Οι έντονες και υψηλής έντασης προπονήσεις δεν συνιστώνται, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος συστροφής των ωοθηκών, διακόπτοντας την παροχή αίματος. Ωστόσο, αυτή είναι μια σπάνια επιπλοκή. Η κατάψυξη ωαρίων είναι ως επί το πλείστον πολύ ασφαλής, αν και ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν ήπιες παρενέργειες από τις ενέσεις και μετά τη συλλογή των ωαρίων, όπως κόπωση, φούσκωμα ή εναλλαγές της διάθεσης.

Η συλλογή ωαρίων είναι λιγότερο τρομακτική από ό,τι ακούγεται

Την ημέρα της συλλογής ωαρίων, μου χορηγήθηκε αναισθητικό και τα ωάριά μου απομακρύνθηκαν από τα ωοθυλάκια με μια λεπτή βελόνα. «Κανονικά, δεν πρέπει να διαρκέσει περισσότερο από 30 λεπτά», λέει η Harper. Όπως με κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης και επιπλοκών, αλλά συνήθως θα επιστρέψετε στο σπίτι σας λίγες ώρες αργότερα. Μπορείτε να πάρετε παυσίπονα χωρίς ιατρική συνταγή, αν τα χρειαστείτε και θα μάθετε πόσα ωάρια συλλέχθηκαν την ίδια μέρα.

Δεν είναι ασυνήθιστο να νιώθετε προβληματισμένες και ευσυγκίνητες

Μην εκπλαγείτε αν όλα αυτά σας προκαλέσουν βαθιά υπαρξιακά ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση της σχέσης σας και το μέλλον σας. « Υπάρχουν πολλά συναισθήματα, όπως «το κάνω αυτό μόνη μου επειδή δεν έχω βρει τον κατάλληλο άνθρωπο», λέει η Michelle, μια Λονδρέζα που κατάψυξε τα ωάριά της το 2022. Μιλήστε με άλλες γυναίκες που έχουν καταψύξει ωάρια και δημιουργήστε ένα δίκτυο υποστήριξης, ακόμα και αν είναι μόνο ένας γονιός ή μερικοί φίλοι.